मंगळवेढा

सोलापूर पासून ५० किमीवर सोलापूर-सांगली रस्त्यावरील मंगळवेढा हे तालुक्याचे ठिकाण आहे. चालुक्य,कलचुरी घराण्याची राजधानी काही काळ या ठिकाणी होती. विजापूरच्या आदिलशाहीच्या जवळीकीमुळे नेहमीच हे ठिकाण आदिलशाहाच्या काळात महत्वाचे होते. संत चोखामेळा, संत दामाजी या संतांच्या वास्तव्याने मंगळवेढा गाव पावन झालेले आहे. मंगळवेढा गावात आता किल्ल्याचे फ़ारच थोडे अवशेष उरलेले असले तरी, अनेक ऐतिहासिक प्राचीन अवशेष गावात विखुरलेले आहेत. सोलापूरचा किल्ला, मंगळवेढा किल्ला आणि माचणूर किल्ला, सिध्देश्वर मंदिर दोन दिवसात सहज पाहून होतात.

इतिहास :

प्राचीनकाळी पुलकेशी चालुक्याच्या मंगलेश या दुसर्‍या मुलाचा याठिकाणी तळ होता. त्याच्या नावावरून गावास मंगळवेढे नाव पडले असावे. आठव्या शतकात काशीविश्वेश्वराच्या मंदिराची निर्मिती चालुक्यांनी केली असे मानले जाते. त्यानंतर आलेल्या कलचुरींची राजधानी काही काळ या ठिकाणी होती. ते स्वत:ला ब्रम्हाचे वंशज (पूजक) मानत असल्याने त्यांनी याठिकाणी ब्रम्हदेवाचे देऊळ बांधले असावे. आज देऊळ नष्ट झाले असले तरी ब्रम्हदेवाची मुर्ती आजही आपल्याला पाहायला मिळते.

आदिलशहाची राजधानी विजापूर मंगळवेढ्याच्या जवळ आहे. इसवीसन १६६५ साली शिवाजी महाराज यांनी मिर्झाराजे जयसिंग यांचे सोबत आदिलशाही विरुध्द मोहिम काढली. त्यावेळी नेताजीने मंगळवेढा किल्ला जिंकला. हा किल्ला विजापूरच्या जवळ असल्याने तो ताब्यात ठेवणे अवघड असल्यामुळे मिर्झा राजे जयसिंहाने दिलेरखानाला किल्ला उध्वस्त करण्याची आज्ञा केली होती. पुढील काळात मंगळवेढे पुन्हा आदिलशहाच्या ताब्यात गेले. इसवीसन १६८५ मध्ये औरंगजेब बादशाहाच्या बक्षीने उध्वस्त झालेला मंगळवेढा किल्ला ताब्यात घेतला.

मंगळवेढे गावापासून जवळच माचणूर येथे सिद्धेश्वराचे प्राचीन मंदिर आणि माचणूर किल्ला भीमेच्या काठी आहे. याठिकाणी इसवीसन १६९५ ते १६९९ औरंगजेबाचा मुक्काम होता.त्यावेळी औरंगजेब मंगळवेढे येथील जुम्मा मशिदीत नमाज पढण्यासाठी येत असे. मराठ्यांच्या साम्राज्याचा विस्तार झाल्यावर मंगळवेढा किल्ल्याचे महत्व कमी झाले.

पहाण्याची ठिकाणे :

आताच्या स्थितीत उभी असलेली वास्तू म्हणजे किल्लेवजा गढी आहे. त्याला चार सुस्थितील मातीचे बुरुज आहेत. सध्या किल्ल्यात उपविभागीय दंडाधिकारी यांचे कार्यालय आहे. किल्ल्याचा खंदक नष्ट झालेला आहे. किल्ल्यात एका कोपऱ्यात काही कोरलेल्या मूर्ती सप्त मातृकांची मुर्ती, गणपतीची मूर्ती पाहायला मिळतात. किल्ल्याच्या आताच्या अवशेषांवरून किल्ला आता आहे त्यापेक्षा मोठा असल्याचे संकेत मिळतात.

किल्ल्याच्या मागील बाजूस असलेले काशीविश्वेश्वराचे मंदिर आणि विहीर पाहण्यासारखी आहेत. मंदिर परिसरातील शिलालेखात १५७२ साली मंदिराचा जीर्णोद्धार केल्याचा उल्लेख आढळतो. विहिरीची रचना सुंदर आहे.काही पायर्‍या उतरल्यावर ब्रह्मदेवाची दुर्मिळ मुर्ती पहावयास मिळते. विहिरीच्या मध्यभागी गावाच्या बाहेर पडणारे भुयार आहे असे गावकरी सांगतात.

गावातील कॉलेज जवळ प्राचीन मंदिराचे कोरीव दगड,खांब, वीरगळ पाहायला मिळतात.

पोहोचण्याच्या वाटा :

मंगळवेढा हे सोलापूर या जिल्ह्याच्या ठिकाणाहून ५० किमी आणि पंढरपूर पासून २३ किमी अंतरवर असल्याने दोन्ही ठिकाणावरुन बसची उपलब्धता आहे

अकाली केस पांढरे झाल्यास

सध्या अगदी तिशी-पस्तीशीतच केस गळणे, कोंडा होणे आणि पांढरे होण्याच्या समस्यांचा सामना करावा लागतो. मग यासाठी वेगवेगळ्या उपायांचा आधार घेतला जातो. पांढरे केस लपविण्यासाठी अवलंबण्यात येणाऱ्या उपायांमध्ये मेहंदी, डाय आणि इतरही अनेक उपाय असतात. अनुवंशिकता, शरीराचे योग्य ते पोषण न होणे  यांसारखी काही कारणे याला कारणीभूत असतात. मात्र केस पांढरे होण्यामागील नेमक्या कारणाचा शोध घेणे गरजेचे असते. याशिवाय बाजारातील सौंदर्य उत्पादनांमुळे काही अपाय होण्याचीही शक्यता असल्याने योग्य ती काळजी घेणे गरजेचे असते. मग काय करायचे? तर काही घरगुती उपायांनी ही समस्या आपण दूर करु शकतो. पाहूयात काय आहेत हे उपाय…

१. आवळा – आवळा हा आरोग्यासाठी अतिशय फायदेशीर असतो असे आपण अनेकदा ऐकतो. मात्र आकाराने अतिशय लहान असणारा हा आवळा पांढऱ्या केसांपासून सुटका करण्यासाठीही तितकाच उपयुक्त असतो. आवळ्याचे बारीक तुकडे खोबरेल तेलात टाकून हे तेल कोसांना लावल्यानेही फायदा होतो. दररोज सकाळी अर्धा आवळा खाल्ल्यास तो शरीरासाठी आणि केसांसाठीही चांगला असतो.

३. कॉफी आणि ब्लॅक टी – तुम्ही पांढऱ्या केसांच्या समस्येने बेजार असाल तर ब्लॅक टी आणि कॉफीचा उपयोग करावा. पांढरे झालेले केस क़ॉफी आणि ब्लॅक टीच्या अर्काने धुतल्यास ही समस्या दूर होण्यास मदत होते.

२. काळी मिरी – काळी मिरी पदार्थांचा स्वाद वाढविण्यासाठी ज्याप्रमाणे उपयुक्त असते त्याचप्रमाणे केसांच्या काळेपणासाठीही उपयुक्त असते. १० ते १२ काळी मिरीचे दाणे पाण्यात उकळून केस धुतल्यानंतर केसांवर टाकावे. दिर्घकाळ हा उपाय केल्यानंतर त्याचा परिणाम दिसून येतो.

४. कोरफड – केसांना कोरफडीचा गर लावल्यास केस गळणे आणि पांढरे होणे या समस्यपासून सुटका होते. कोरफडीचा गर काढून त्यामध्ये लिंबू पिळून ते मिश्रण केसांना लावावे. काही वेळानंतर केस धुवून टाकावेत. अतिशय फायदेशीर ठरते.

५. दही – पांढऱ्या केसांच्या समस्येपासून सुटका करायची असल्यास दह्याचा वापर करावा. यासाठी मेहंदी आणि दही समान प्रमाणात भिजवावे आणि ते केसांना लावावे. हा उपाय आठवड्यातून एकदा केल्यास फायदेशीर ठरतो.

६. गायीचे दूध – दूध अनेक कारणांसाठी आरोग्यदायी असते. पांढरे केस काळे करण्यासाठीही गायीच्या दुधाचा उपयोग होतो. त्यामुळे आहारात गायीच्या दुधाचा समावेश करावा.

७. भृंगराज आणि अश्वगंधा – केसांच्या आरोग्यासाठी अश्वगंधा आणि भृंगराज या वनस्पती अतिशय उपयोगी असतात. या दोन्हीची पेस्ट बनवून ती खोबरेल तेलात मिसळावी. एक तास हे तेल लावून ठेवावे आणि मग धुवावे. त्यानंतर कोमट पाण्याने केस व्यवस्थित धुवावेत. यामुळे केसांचे कंडिशनिंग होऊन ते काळे होण्यासही मदत होते.